Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej - ten piękny bastion kultury na kresach państwa polskiego powstał na skutek aktu darowizny dokonanego w 1937 r. na rzecz Skarbu Państwa polskiego, w rezultacie starań ówczesnego konserwatora zabytków Bohdana Tretera, przez rodzeństwo Joannę Wilczkową i jej brata Sandora Lattyaka (Łaciaka), ostatnich spadkobierców sołtysiej rodziny Moniaków.

     Wychodząc z odległej przeszłości historycznej i obrazu polskiej Orawy z przed niedawnych kilkudziesięciu lat organizatorzy Muzeum dążą do przedstawienia na terenie Orawskiego Parku Etnograficznego całokształtu kultury tego regionu. Mamy tu więc budownictwo mieszkalne z jego ciekawą architekturą i wyposażeniem wnętrz, budownictwo związane z gospodarką rolno-hodowlaną, tak typową dla Orawy, które reprezentują zabudowania gospodarcze, lamus i piwnica do przechowywania płodów rolnych, pasieka z ciekawymi typami uli . Są tutaj wiejskie zakłady przemysłowe które zaspokajały potrzeby wsi jak: tartak, folusz , kuźnia i olejarnia.

     Obok sołtysiego dworu i chałup chłopskich, zamożnych i biednych, reprezentujących różne części Orawy mamy dwie karczmy, które w życiu wsi orawskiej odgrywały niepoślednią rolę nie tylko jako miejsce zabaw i pijaństwa, ale jako centrum życia społeczno towarzyskiego, stanowiły bowiem miejsca spotkań całej wsi.

     Czołowy obiekt i najcenniejszy zabytek Muzeum - dwór Moniaków wraz z budynkami gospodarczymi obrazuje życie drobnej warstwy szlacheckiej. Stojąc przed licowa ścianą dworu stwierdzamy, że nie pochodzi on z jednego okresu historycznego. Jego lewe skrzydło jest przypuszczalnie starsze i według tradycji rodzinnej pochodzi z XVII w. Prawe jest datowane, na potężnym sosrębie w świetlicy wyrysowano datę 1784r. Architektura dworu wywodzi się z lokalnego budownictwa, którego typowym przedstawicielem jest tzw. " chałupa z wyżką". Dwór Moniaków to jakby podwojona chałupa tego typu, której cechą charakterystyczną jest galeryjka tzw. "przedwysce", umieszczona na półpiętrze. Z tego ganeczku wiodą drzwi do nie użytkowanych niemieszkalnych komór zwanych wyżkami, pełniących rolę pomieszczeń magazynowych. Dach zbliżony do czterospadowego miękko okrywa dwór gontowym płaszczem. W jego frontowej połaci widnieją dymniki służące do wyprowadzania dymu na zewnątrz, dwór bowiem, co stanowi o jego unikatowości jest kurny. Typowe dla dawnego budownictwa orawskiego odrzwia łukowe wiodą do sieni. Urzekające wnętrze dworu wprowadza widza w klimat minionej epoki. W prawej ścianie sieni widnieją otwory - "czeluście" dwu pieców, które przebijając ścianę działową ogrzewają sąsiednie pomieszczenia mieszkalne. Belki sieni i sąsiedniej "czarnej" izby - kuchni, do której wiodą drzwi w lewej ścianie sieni, poczerniały od co najmniej dwu wiekowego osadzania się na nich dymu.

     W roku 2001 obok tradycyjnego zwiedzania rozpoczęliśmy w nowym sektorze Zajęcia Edukacyjne z Regionalizmu, które nazwaliśmy Muzealnymi ścieżkami Edukacyjnymi. Na początek wybranych zostało pięć najbardziej dla tego miejsca charakterystycznych tematów:

Malarstwo na szkle - ukryte pod hasłem "Mistrz i uczeń",
"Jak to ze lnem było",
"Od ziarna do chleba",
"Orawskie zabawki szmaciane",
"Ozdoby z bibuły",