Malarstwo na szkle jest tym rodzajem sztuki, który nieodparcie kojarzy nam się z przejawami twórczości ludowej. Rzeczywiście, ze względu na cechy formalne, przypisywanie autorstwa zachowanych do dziś obrazów twórcom z kręgu małomiasteczkowo-wiejskiego jest oczywiste. Szczególnie popularne było malarstwo owo na Podhalu, Spiszu i Orawie ocalałe do dziś przykłady właśnie stamtąd pochodzą. Wiąże się to z rozwojem hut szkła na Podkarpaciu, dostarczających już od XVIII w. materiału na podobrazia.

     Treścią malarstwa na szkle była prawie wyłącznie sztuka sakralna - wizerunki świętych, wzorowane na szeroko rozpowszechnionych drzeworytach, miedziorytach i litografiach zyskiwały indywidualny wyraz dzięki fantazji twórców. Poszczególne regiony narzucały czasem autorom pewien typ ornamentu, paletę barw i styl rysunku.

     Stanisław Wyrtel jest najmłodszym ze znanych artystów, uprawiających malarstwo na szkle. Pochodzi z Zubrzycy Górnej na Orawie, tam pracuje, tam urodziły się jego dzieci. W Zakopanem zdobywał zawód - ukończył Technikum Budownictwa Regionalnego. Ale tego, czym się naprawdę zajmuje, wyuczył się sam. Pracując w Orawskim Parku Etnograficznym jako przewodnik codziennie widywał niewielkie obrazki, zdobiące białe izby orawskich chałup. I coś musiało w nich być frapującego, skoro zainspirowały artystę do własnych prób malowania na szkle. Pierwsze dzieła były z treści i formy ludowe i orawskie; kilka można oglądać jeszcze w autorskiej galerii w Zubrzycy Górnej, a traktowane przez twórcę z dużym sentymentem.

     Tradycyjna forma szybko przestała wystarczać zdolnemu amatorowi. Po perfekcyjnym opanowaniu trudnej techniki malowania na szkle, zaczął eksperymentować. Tematyka pozostała ta sama - wizerunki świętych i sceny religijne - ale poza tym stopniowo zmieniało się wszystko. Kreska stała się finezyjnie cienka i dynamiczna. Przestała ograniczać zamknięte płaszczyzny - stała się zaledwie szkicem, kanwą na której dopiero buduje się prawdziwy obraz, wyczarowany kolorem. Złocenia rozbiegły się po całej powierzchni obrazu, nie podkreślając już ważności elementów statycznych - stały się czymś co tworzy ruch.

     Z czasem zmieniła się i tematyka przedstawień - artysta zaczął tworzyć wirujące, ruchliwe kompozycje, inspirowane utworami muzycznymi. Tu z kolei barwy znacznie ochłodziły się, zaczęły jaskrawo błyszczeć. Kolejnym etapem twórczości były widoki orawskie - fragmenty skansenu w Zubrzycy, wnętrza chat, zadaszone studnie, ule. I znów kolor złagodniał, pejzaże pokryła delikatna mgła, we wnętrzach chat zapanował zmrok.

     Najnowsze obrazy Stanisława Wyrtla to i tradycja i nowoczesność. Widzimy na nich kolędników za zaśnieżonymi oknami, pastuszków grających na fujarkach, świętych wpatrzonych w daleki lepszy świat - i kompozycje nieprzedstawiające, na których każdy może zobaczyć to, co w malarstwie autora wydaje mu się najlepsze. Przede wszystkim widać tu poszukiwania i wiele, wiele pracy. I chyba dobrze, że sztuka, którą tworzy jest tak niejednolita i niejednoznaczna. Ale czy w naszych czasach można być jeszcze artystą ludowym? Można jednak czerpać z bogatej skarbnicy przeszłości i docierać do środków wyrazu, które były bliskie wszystkim pokoleniom.

     A tak o obrazach autora pisała znana autorka wielu książek na temat Orawy Urszula Janicka-Krzywda:"Jest w jego malarstwie coś z baśni, coś ze snu, coś z modlitwy. I pomimo, że obrazy te nie operują wyraźną kreską i konkretną kompozycją, to jednak opowidają, wzruszają, uczą... Czego? Przede wszystkim ukachania własnej ziemi, wrażliwości na ulotne piękno koloru i światła, hołdu dla Stwórcy..."